محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
366
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
اول ] يكى از اقسام عقارب است بغايت كشنده و در اهواز بسيار باشد . مثالش حكيم انورى گويد : بيت زلف پرچم نمايد اندر چشم * شكل جرارههاى اهوازى و ديگر زلف معشوقان را گويند . مثالش عبد الواسع جبلى فرمايد : بيت شكوفه بر سر شاخست چون رخسارهء جانان * بنفشه بر لب جويست چون جرارهء دلبر اما بمعنى اول عربيست « 21 » . جولاه و جولهه « 1 » - معروف « 22 » . و بر عنكبوت نيز اطلاق كنند . چنان كه « 2 » مولوى مثنوى گويد : بيت چو گنج جان به كنج خانه آمد * بگردش مىتنيدم همچو جولاه هم او گويد « 23 » : بيت چون جولههء حرص درين خانهء ويران * از آب دهن دام مگس گير تنيدم جكاشه - [ بفتح جيم و شين معجمه ] همان تشى باشد كه روباه تركى نيز گويند . جاودانه - همان جاودان مرقوم . مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت جاودان باد كاعتماد جهان * همه بر عمر جاودانهء اوست و جاويدانه « 3 » نيز گويند . جرگه - [ به راى مهمله و كاف فارسى . به وزن پرده ] دايرهاى كه از مردم به جهت شكار مرتب شود و پره « 4 » نيز گويند ، و گذشت . مثالش مولانا كاتبى گويد : بيت ز بهر جرگهء صيد تو گرد كوه و كمر * برون ز دست چو صحرانشين حشر لاله . جيوه - [ به وزن ميوه ] سيماب باشد . مثالش شيخ آذرى گويد : بيت « 5 » دمل ارض جمله معدنهاست * آنچه آيد از ان چو علتهاست مثل گوگرد و طلق و بوره زجاج * نمك و جيوه هم نشادر و زاج جامخانه - همان جامهدان مرقوم . مثالش شرف شفروه گويد : بيت يك براتى ز جام خانهء وصل * بتن محرمان راز رسان چوشيره و جشيره - « 7 » [ بفتح جيمين و رائين مهملتين و كسر شين معجمتين ] جولاه باشد كه به عربى حايك گويند . « 24 »
--> ( 1 ) « ن » : جوله . ( 2 ) اصل : چنانچه . ( 3 ) بجز « ب » : جاويدان . ( 4 ) « الف » « س » : پرده . ( 5 ) كلمه در « س » نيست . ( 6 ) « س » « الف » : جمله . ( 7 ) اين لغت و شرح آن از « غ » است . ( 21 ) در برهانست كه در عربى واكشنده و اخذ كننده را گويند . ( 22 ) يعنى : بافنده . ( 23 ) يعنى : مولوى . ( 24 ) در برهان بمعنى نوعى آش نيز هست .